W dniach 26–27 marca 2026 roku w Przemyśl odbyło się Ogólnopolskie Forum Miast i Gmin Fortecznych zorganizowane przez Związek Powiatowo–Gminny Twierdzy Przemyśl. Była to czwarta edycja Forum i pierwsza realizowana w Przemyślu, jednym z najważniejszych ośrodków dziedzictwa fortyfikacyjnego w Polsce.

W Forum wzięli udział przedstawiciele następujących twierdz:

– Twierdza Kraków

– Twierdza Modlin

– Twierdza Osowiec

– Twierdza Poznań

– Twierdza Toruń

– Twierdza Boyen

– Twierdza Grudziądz

– Twierdza Kłodzko

Część konferencyjna odbyła się 26 marca w Centrum Dowodzenia Twierdzy Przemyśl i została połączona ze zwiedzaniem wystawy poświęconej historii i współczesnemu wykorzystaniu fortyfikacji.

Podczas spotkania zaprezentowano szereg referatów i wystąpień eksperckich:

• Adam Sapeta – Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków
  „Ochrona krajobrazu warownego”
  
• dr inż. arch. Krzysztof Wielgus (Politechnika Krakowska, konsultant Związku)
  „Zagospodarowanie zespołu zabytkowego Twierdzy Przemyśl na cele turystyki kulturowej” Omówienie kontynuacji prac rewitalizacyjnych w latach 2023–2025 (Program Polski Ład) w kontekście współczesnych doktryn konserwatorskich oraz publikacji „Współczesna doktryna konserwatorska w świetle Karty Weneckiej”
  
• Mirosław Majkowski – Przewodniczący Zarządu Związku
  „Ziemne umocnienia polowe Twierdzy Przemyśl – ochrona, rekonstrukcja i adaptacja na przykładzie Skansenu Pola Bitwy oraz planów udostępnienia południowego odcinka Twierdzy”
  
• Justyna Cielecka – Miejski Konserwator Zabytków
  „Inwestycje militarne a przemiany urbanistyczne Przemyśla w okresie budowy Twierdzy Przemyśl”
  
• Marcin Paradyż – Dyrektor Zarządu Budynków Komunalnych w Krakowie
  „Prace rewaloryzacyjne Twierdzy Kraków”
  
• płk Mariusz Kotas
  „Wykorzystanie obiektów fortecznych na potrzeby ochrony ludności cywilnej i dóbr kultury”
  
• Anna Lamers – Wiceprezes Fundacji Forteczne Dziedzictwo
  „Działania forteczne na terenie Polski oraz podsumowanie działalności Forum Miast i Gmin Fortecznych”

Zwieńczeniem dnia była dyskusja poświęcona dalszej współpracy oraz kierunkom rozwoju inicjatyw fortecznych w Polsce. Dodatkowym wydarzeniem było zaprezentowanie tablicy informacyjnej, zawierającej mapę oraz opisy obiektów fortyfikacyjnych należących do Forum na terenie Fortu XVI Zniesienie.

W dniu 27 marca uczestnicy wzięli udział w wizycie studyjnej po obiektach Twierdzy Przemyśl, obejmującej najważniejsze elementy systemu fortecznego:

• Fort XI Duńkowiczki
• Skansen Pola Bitwy
• Fort IXa „Przy Krzyżu”
• Fort IX „Brunner”
• Fort VIII Łętownia
• Fort I „Salis Soglio”
• Fort XV Borek

Wizyta pozwoliła na bezpośrednie zapoznanie się z efektami prac konserwatorskich, rewitalizacyjnych oraz planami dalszego udostępniania obiektów dla turystyki i edukacji.

Uczestnikom Forum dziękujemy za obecność i wymianę cennych doświadczeń. Do zobaczenia za rok podczas kolejnej edycji Ogólnopolskiego Forum Miast i Gmin Fortecznych.

Fotorelacja z dwóch dni do obejrzenia na stronie internetowej Związku Powiatowo-Gminnego Twierdzy Przemyśl: https://fortytwierdzyprzemysl.pl/index.php/619-ogolnopolskie-forum-miast-i-gmin-fortecznych-2026-w-przemyslu